در این مقاله قصد داریم شما را با استاندارد کف کاذب اتاق سرور آشنا کنیم. اتاق سرور مکانیست که سرورهای کامپیوتر و اجزای آن کار خود را انجام میدهند. اتاق سرور یک بخش از دیتاسنتر است که چندین سرور را در خود جای میدهد، دیتاسنتر معمولا از چندین اتاق سرور تشکیل میشود که هر کدام برای خدمات جداگانهای طراحی شدهاند و کاربردهای متفاوتی دارند. یک اتاق سرور معمولا خدمات و اجزای محیطی و عملیاتی برای کار سرورهای سازمان را فراهم میکند. امکان دارد از ۱۰ تا صد سرور تشکیل شود. این سرورها شامل اجزای CPU هستند و هیچ گونه دستگاه ورودی و صفحه نمایشی ندارند. میتوان آنها را به طور مرکزی کنترل کرد و به آنها دسترسی داشت که این دسترسی خارج از اتاق سرور است. تمام این موارد با در نظر گرفتن استاندارد کف کاذب کاملتر به نظر میرسد.
اتاق سرور به طور معمول برای انجام کارهای شرکت مورد استفاده قرار میگیرد. یعنی برای برنامههای محاسباتی مثل نرم افزارهای بانکداری، موتورهای جستجو و کاربرد شبکه اجتماعی. هدف از طراحی اتاقهای سرور تامین نیروی الکتریکی، بک آپ، نور و تهویه هواست که توسط چند ناظر کنترل میشود. کف کاذب اتاق سرور در برابر زلزله و آتش سوزی و خطرات طبیعی دیگر محافظت میکند. این مورد در استاندارد کف کاذب اهمیت زیادی دارد.
محل قرارگیری اتاق سرور یکی از مهمترین موارد در طراحی اتاقهای سرور است. طراحان بر این باورند که اتاق سرور نباید در جایی قرار بگیرد که یکی از دیوارهای آن دیوار خارج از ساختمان باشد؛ زیرا این دیوارها معمولا خیلی سریع رطوبت میگیرند و یا اینکه اگر لولههای آب را از آن عبور داده باشند باعث خیس شدن تجهیزات میشود.
مساله دیگر اینکه نباید این اتاق پنجره داشته باشد و هم اینکه اتاق سرور نباید نه در طبقه اول باشد و نه در طبقه آخر به دلیل وقوع سیل و چکه کردن سقف. امروزه آتش سوزی در اتاق سرور یکی از اتفاقاتیست که میتواند به کسب و کار لطمه وارد کند. وقتی که تجهیزات فناوری اطلاعات دادههایی را ارائه میکنند که برای سازمان خیلی مهم و اساسیست در آتش سوزی از بین برود نه تنها با زیان مالی رو به رو میشوند با مسائلی مثل از کار افتادگی و بازیابی اطلاعات هم رو به رو هستند.
استاندارد کف کاذب اتاق سرور
یک دیتا سنتر استاندار از بخشهای مختلفی مثل کف پوش کاذب storage, telecomm room, entrance room و… تشکیل میشوند که اتاق سرور از مهم ترین آنهاست. با توجه به محدودیت منابعی که وجود دارد و هزینه اطلاعات در شرکتها برای طراحی کردن یک اتاق سرور استاندارد کافیست درست کردن مکانی ایمن برای متمرکز کردن سرورها و وسایل موجود در مراکز یکی از مهمترین کارهای سازمان است، هدف اصلی در ساخت اتاق سرور عبارت است از مقاومت سازه و بنا و ایمنی دستگاهها.
قرار دادن تجهیزات در هنگام استفاده از کف کاذب اتاق سرور مطابق استاندارد ANSI/BICSI 002-2019
کفهای کاذب برای توزیع هوای خنک کننده، کابل کشی برق و داده و لوله کشی مکانیکی در مراکز داده مفید هستند. با این حال، از آنجایی که چگالی توان در مراکز داده افزایش مییابد و راندمان عملیاتی به اولویت بالاتری تبدیل میشود؛ همچنین مهاربندی لرزهای نیاز پیدا میکند، بنابراین از جذابیت استفاده از خنک کننده هوا از زیر کفهای کاذب کاسته میشود. علاوه بر این، در صورت نصب شدن کف کاذب فضایی برای کابل کشی و لوله کشی گرفته میشود و مدیریت خنک کننده را به یک مشکل تبدیل میکند. با این حال روز به روز استفاده و استقبال از کفهای کاذب به دلیل مزایای کف های کاذب در حال افزایش است.
استاندارد دسترسی به زیر کف کاذب جهت نصب خنک کننده
مطابق استاندارد ANSI/BICSI 002-2019 هنگام نصب کف کاذب برای نصب خنک کنندهها در زیرش، سیستم گرومت مورد استفاده نباید بالاتر از کف کاذب قرارگیرد تا تداخلی با نصب صحیح کابل منیجرهای عمودی و تراز کردن رکها یا کابینتها ایجاد نکند.
مکان دقیق دریچههای کف مورد نیاز یا کاشیهای سوراخ دار معمولاً در زمان نصب مشخص نیست؛ اما به هر حال خوب است که اسناد و نقشههای ساخت و ساز برای سیستم کف سازی، دقیق تهیه شوند. طرح کلی و مکانهای تقریبی باید آماده باشند و طراح “HVAC” مقادیر پیشبینی شده را با مشاور فناوری یا کاربر نهایی هماهنگ کند.
در نهایت با انجام این مقدمات، اطمینان حاصل شود که با کمک گرفتن از اسناد و نقشه ساختمان به تعداد و نوع برش مناسب برای دریچههای تایل و تعداد تایل سوراخ دار میتوان رسید. توصیه میشود برای اطمینان از قرارگیری مناسب کاشیهای کف کاذب، یک مدل CFD از طرح کف کاذب تولید شود.
طراحی خنک کننده الزامات طراحی کف کاذب را برآورده خواهد کرد. پارامترهای خنک کننده تحت تأثیر کفهای کاذب قرار میگیرند؛ به عنوان مثال، جریان هوای جهت دار، کنترل حجم هوای متغیر (دستی یا خودکار)، واحد کمک کننده فن و دمپرهای چند ناحیهای باید وجود داشته باشد.
سوراخهای کاشی کف کاذب، باید وسیلهای برای محدود کردن جریان هوا باشند. این سوراخها میتواند باعث عبور بیش از ۵۰ درصد هوای تامین شده توسط هواگیرها یا واحدهای CRAC از تایلها شوند.
استاندارد کابل کشی زیر کف کاذب
محل دسترسی به زیر کف کاذب و کاشیهای سوراخ دار باید با طراحی خاص تجهیزات هماهنگ شود. اگر از کف کاذب برای کابل کشی استفاده میشود، قفسه رک باید از نوع قاب باز انتخاب شوند و تایل مشبک، مستقیم زیر نیمه پشتی کابل منیجر عمودی و بین هر قفسه رک قرار گیرد.
زیر کابینتها باید برشهایی برای کف کاذب وجود داشته باشد تا جهت کابل کشی برق و ارتباطات داخل کابینت استفاده شود. کابینتها را طوری در نظر بگیرید که لبههای جلو یا پشت آن با لبههای کاشیهای کف کاذب همتراز باشند تا امکان مجاورت آنها فراهم شود و کابلها در صورت لزوم عبور کنند.
توجه کنید که کاشیهای سوراخدار یا مشبک تا زمانی که مورد نیاز نباشد نباید نصب شوند؛ زیرا کارایی و عملکرد جریان هوای سیستم توزیع را تحت تأثیر خود قرار میدهد.
گروه فنی و مهندسی کارنو تولید کننده و مجری انواع کف کاذب
جهت کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان ما تماس بگیرید.
۰۲۱-۸۸۴۸۶۳۰۰
۰۵۱-۳۷۶۰۳۷۶۰
اقداماتی برای استاندارد کف کاذب
استفاده از کف پوش آپوکسی آنتی استاتیک، کف کاذب فولادی با روکش HPL، روشنایی با لوکس عمودی و افقی مناسب، سینی کابل لدر، سیستم اطفاء حریق، سیستمهای خنک کننده و تهویه هوا، دیوار کاذب ضد حریق و عایق حرارتی، سقف کاذب آکوستیک، سیستمهای مانیتورینگ اتاق UPS، اتاق برق و سرور میتواند به شما برای رسیدن به استاندارد کف کاذب کمک بسیاری کند.
استاندارد سازی اتاق سرور یعنی در نظر داشتن تمام مواردی که برای طراحی یک اتاق سرور استاندار لازم است. هدف مهم در اتاق سرور استاندار تهیه نیازمندیهاییست که برای نصب و طراحی دیتاسنتر و اتاق سرور لازم است. اتاق سرور به عنوان عضوی مهم از یک سازمان تلقی میشود، به هر اندازه که برای این اتاقها هزینه کنند در آینده از صدمههای میلیونی جلوگیری خواهد شد اغلب اتاق سرور در طبقههای وسط قرار میگیرد
برای مقاوم سازی اتاق سرور باید کارهایی را انجام داد که شما موارد ذیل میشود: پوشاندن سطحها با لایه سیمان نازک بعد از آن لایهای از ماده ضد آتش روی لایه سیمانی کشیده میشود. نصب کف و سقف کاذب برای عبور لولههای آب و کابل کشیها و برق و شبکه، نصب نکردن هیچ پنجره ای در اتاق به دلایل امنیتی که وجود دارد.
اجرای کف پوشهای کاذب از نوع الکترواستاتیک، استفاده از درهای ضد حریق، تهیه سیستم تهویه برای تخلیه گرد و خاک موجود در اتاق زیرا نشستن گرد و خاک روی دستگاهها از خنک سازی آنها جلوگیری میکند و باعث خرابی زودرس وسایل و تجهیزات موجود در اتاق میشود.
استفاده از رنگ ضد حریق یا آپوکسی، نصب کردن دوربینهای کنترلی در اتاق سرور برای کنترل اتاق، ایجاد سیستمهای خنک کننده برای میزان دمای مناسب اتاق که این دما اتاقهای سرور ۱۸ درجه سانتی گراد است. کفهای کاذب در متمرکز کردن دمای اتاق نقش بسزایی دارند.
مزایای جدید کف کاذب
ایجاد یک محیط امن در سازمان شما به معنای داشتن جدیدترین فناوری در کنار شماست. یکی از زمینههایی که باید به آن توجه ویژه ای شود اتاق سرور شماست. استاندارد کف کاذب اتاق سرور را رعایت کنید که محیط کاری مناسب را ایجاد کند.
اتاق سرور باید بتواند از قسمتهای کاملاً اساسی و حساس سازمان مراقبت کند. کار اصلی آن توزیع برق در رکها، کابلهای داده و مواد خنک کننده است.
بنابراین لازم است که نوعی فناوری وجود داشته باشد که بتواند بدون دخالت در این امر، به عنوان کمک کننده باشد. اینجاست که کف پوش کاذب اتاق سرور وارد عمل میشود!
کف پوش کاذب به گونه ای طراحی شده که بر روی کف اصلی ساخته میشود و فضایی بین کف اصلی و کف پوش کاذب ایجاد میکند تا تجهیزات و کابلها زیر آن قرار بگیرد. این کار با استفاده از پایهها، تایلها و استرینگرهای کف انجام میشود ، به همین دلیل به عنوان کف برجسته شناخته میشود، زیرا به معنای واقعی کلمه دارای ارتفاع از کف اصلیست. استفاده از کف پوش کاذب اتاق سرور هنگام راه اندازی اتاق سرور در سازمان شما بسیار مهم است.
سه مزیت اصلی برای داشتن کف کاذب اتاق سرور
- سیستم توزیع هوا سرد
- کانالهای کابل کشی برق
- پشتیبانی صحیح از کابل کشی دادهها
همه این موارد برای عملکرد درست اتاق سرور شما بسیار مهم هستند، به همین دلیل باید آنها محافظت شده و به درستی قرار بگیرند. تمام دلیل داشتن کف پوش کاذب در اتاق سرور این است که می توان همه عناصر فوق را زیر آن قرار داد.
در واقع کفهای کاذب فضایی را ایجاد میکنند تا کارها به درستی انجام شود و نظم در اتاق سرور برقرار شود. قدم زدن در یک اتاق سرور اداری و دیدن کابلهایی که در همه جا روی زمین و در دسترس قرار دارند، بسیار نادر است و باعث تعجب است که با وجود این فناوری هنوز کابلها روی زمین قرار گرفته باشند
اگر کابل کشیها طبق استاندارد کف کاذب اتاق سرور نباشد و کابلها در معرض دید قرار بگیرند، میتواند صدمات حدی به کارمندان وارد کند. صدماتی مثل برق گرفتگی و یا زمین خوردن و…. این مساله ممکن است در حال حاضر زیاد جدی به نظر نرسد. اما در دراز مدت میتواند هزینه زیادی، چه از نظر مالی و چه از نظر زمانی برای سازمان به وجود آورد.
دلیل دیگری که وجود کف های کاذب در اتاق سرور ضروریست، این است که محیط مناسبی را برای اتاق سرور فراهم می کند. زیرا در هر زمان که بخواهید میتوانید به کابلها و تجهیزات زیر کف پوش کاذب به راحتی دسترسی داشته باشید.
مشکلات به صورت غیر منتظره به وجود میآیند و باید تجهیزات کابل کشی یا سرمایش را بررسی کنید. حل این مشکلات را میتوان به سادگی با اجرای کف پوش کاذب برای اتاق سرور انجام داد.
تمام تایلهای کف قابل برداشتن هستند و به همین دلیلی استقبال از کف پوش کاذب برای اتاق سرورها زیاد است. اما باید کف مناسب اتاق سرور را بشناسید و بدانید که چه نوع کف کاذبی با چه ویژگیهایی برای اتاق سرور مناسبتر است. همانطور که میدانید سه نوع کف کاذبی که برای اتاق سرور مناسب هستند، عبارتند از: کف کاذب فولادی، کف کاذب آلومینیومی و کف کاذب گالوانیزه
همانطور که می دانید کفهای کاذب دسترسی به تجهیزات زیر را آسانتر میکنند. با استفاده از این سیستم میتوان فضا را از کف تهویه کرد. این طراحی باعث میشود هوا با روشی کارآمدتر حرکت کند، فضا را سریعتر خنک کند و هزینههای انرژی طولانی مدت را کاهش دهد. هوای ختک را میتوان از زیر کف به بالا و بین رکها هدایت کرد و مانع بیش از حد گرم شدن سرورها و یا هر وسیله دیگری که در اتاق سرور نگهداری میشود، شد.
همانطور که میدانید کف پوش کاذب انواع مختلفی با ظاهرهای متفاوتی دارد. شما میتوانید کف را متناسب با سلیقه خود و کارایی مورد نیاز انتخاب کنید و نصب کنید. همچنین در صورت جا به جایی، کف کاذب را نیز منتقل کنید.
چه نکاتی هنگام اجرای کف کاذب باید در نظر داشت؟
برای اجرای استاندارد کف کاذب اتاق سرور باید نکاتی را در نظر داشته باشید. قبل از اجرا شما باید اطلاعاتی پیرامون آنچه که نیاز دارید داشته باشید همچنین اطلاعات کاملی از محیطی که قرار است کف پوش کاذب در آن جا نصب شود نیز داشته باشید تا بتوانید بهترین تصمیم را بگیرید.
ارتفاع:
برای تشخیص ارتفاع مورد نظر در اتاق سرور باید به نکاتی توجه کنید. به عنوان مثال چه نوع شبکهای قرار است اجرا شود و چه میزان تجهیزات و کابل قرار است در اتاق سرور قرار بگیرد. کمترین ارتفاعی که با کفهای کاذب میتوان اجرا کرد ۱۰ سانتی متر است و بیشترین ارتفاعی که میتوان ایجاد کرد ۵۰ سانتی متر می باشد.
میزان تحمل بار:
هر کف کاذبی با توجه به جنس و نوع آن، دارای میزان تحمل بار تفاوتی است. هر چه تجهیزات و سرورهای بزرگ تر و سنگینتری نیاز باشد به همان میزان باید کف کاذبی انتخاب کنید که میزان تحمل بار بالایی داشته باشد. هر چه تحمل بار کفهای کاذب بالاتر باشد، مقاومت آن نیز بیشتر خواهد بود. در نتیجه تجهیزات و کابلهایی که زیر کف پوش قرار می گیرند در امنیت بیشتری خواهند بود.
شرایط محیطی:
یکی از نکاتی که میتواند تعیین کننده نوع و جنس کف پوش باشد، شرایط محیطی اتاق سرور است. اگر کف مرطوب است بهتر است از کفهای کاذب آلومینیومی و یا فولادی گالوانیزه استفاده شود.
بهتر است از کف کاذبی استفاده شود که دارای پایه های قابل تعویض هستند. زیرا درآینده امکان توسعه اتاق سرور وجود دارد و شما نیاز دارید که ارتفاع کفپوش کاذب خود را افزایش یا کاهش دهید که این عمل با پایه های قابل تعویض امکان پذیر خواهد بود و در هزینههای شما صرفه جویی خواهد شد.
زمانیکه اتاق سرور طراحی می شود، باید به انعطاف پذیری سیستم کفهای کاذب دقت کنید. به فضایی که زیر کف کارب به جود می آید دقت کنید. کابل کشی و سیستم تهویه بهتر است در کف قرار بگیرد. با توجه به افزایش مدار های برق حتما این نکته را در نظر داشته باشید که ارتفاعی که برای کف در نظر میگیرید، مناسب باشد. البته شرکتهایی که وظیفه اجرای کفپوش کاذب اتاق سرور را دارند به خوبی با استاندارد کف کاذب اتاق سرور آشنا هستند. بنابراین بهتراست برای این کار از شرکت های با تجربه و حرفهای کمک بخواهید. شرکت فنی و مهندسی کارنو که خود تولید کننده کف کاذب طرح لگراند است، پروژههای زیادی را اجرا کرده و تخصص زیادی در این زمینه دارد و درباره استاندارد کف کاذب اطلاعات و آگاهی زیادی دارد.
همانطور که می دانید یکی از استاندارد هایی که در اتاق سرور باید رعایت شود، اجرای کفپوش کاذب استاندارد است. شرکت فنی و مهندسی کارنو به عنوان مجری اتاق سرور و دیتاسنتر و همچنین هوشمند سازی اتاقها، به صورت کامل با مبحث استاندارد سازی اتاق سرور آگاهی دارد و کف مناسب با اتاق سرور را طراحی و اجرا میکند.
کف کاذب کارنو که با نام کف کاذب طرح لگراند نیز شناخته شده است، مطابق با استانداردهای اروپا که در ایران نیز معتبر است، تولید شده است.
یکی از ویژگیهای مهمی که کف کاذب کارنو دارد، خاصیت ضد الکتریسیته ساکن آن است که در اتاق سرور بسیار ضروریست. همانطور که میدانید با راه رفتن روی کف کاذب الکتریسیته ساکن ایجاد میشود که برای تجهیزات داخل اتاق سرور خطرناک است و ممکن است باعث خرابی آنها شود. به همین دلیل کف کاذب کارنو با استفاده از سیم ارت، الکتریسیته ساکن را به زمین منتقل میکند.
چگونه مرکز داده را تمیز کنیم؟
اتاق سرور و دیتاسنتر ها را چند وقت یکبار باید تمیز کرد؟ در حالی که برخی از اقدامات تمیز کردن باید روزانه انجام شود، اکثر کارشناسان توصیه می کنند که اتاق سرور شما باید حداقل هر سه ماه یک بار به طور کامل تمیز شود. این به معنای اعزام کارکنان سرایداری برای شستن زمین و گرد و غبار نیست. تمیز کردن صحیح اتاق سرور مستلزم توجه یک تیم ماهر آموزش دیده یا خدمات یک شرکت نظافتی حرفه ای است که در تمیز کردن مراکز سرور داده تخصص دارد.
هنگام تمیز کردن یک مرکز داده، کارکنان باید با برداشتن و تمیز کردن دقیق پانلهای کف کاذب یکی یکی با دستمالهای بدون پرز، میکروفایبر از قسمت پلنوم زیر طبقه شروع کنند. کارکنان نظافت باید مراقب باشند که تعداد زیادی از پانل های کف را به طور همزمان حذف نکنند، زیرا می تواند منجر به مشکلات متعددی از جمله ناپایداری کف و گرم شدن بیش از حد تجهیزات شود.
این فرآیند باید با ملاحظات انجام شود زیرا زیر کف کاذب کابل ها و سیم ها و دیگر تجهیزات قرار دارند. آسیب دیدن آنها می تواند خسارات زیادی به سازمان و اتاق سرور وارد کند. هنگامی که همه چیز تمیز شد، کارکنان باید پانل های کف را قبل از پاک کردن آنها با محلول شیمیایی استاتیک به محل مناسب خود برگردانند.
کف ها باید با یک جاروبرقی با فیلترهای تخصصی تمیز شوند تا اطمینان حاصل شود که حتی کوچکترین ذرات زباله و گرد و غبار از مرکز داده پاک می شوند. پس از این کار می توان با پارچه های ضد الکتریسیته ساکن و یک پاک کننده انتس استاتیک، همه گرد و غبار، کثیفی و سایر آلاینده ها را پاک کرد. در صورت نیاز فرآیند را تکرار کنید. کارکنان نظافت باید دقت زیادی داشته باشند تا اطمینان حاصل کنند که تا حد امکان از مایعات کمتری برای جلوگیری از نشت از طریق کف یا آسیب احتمالی به تجهیزات گران قیمت مرکز داده استفاده می شود.
چرا در اتاق سرور باید از کف کاذب استفاده شود؟
همانطور که گفته شد، کف کاذب جزء استاندارد های اتاق سرور و مراکز داده می باشد. همانطور که می دانید کف کاذب مزایای زیادی از جمله یک رویکرد ماژولار و انعطاف پذیر برای نحوه تغذیه، خنک کردن و حتی قرار دادن تجهیزات در فضای IT را می تواند ارائه دهد. به طور معمول این سازه از تایل و پایه و استرینگر ساخته شده است و نتیجه یک طبقه ساختاری مرتفع است که می توان اجزای فناوری اطلاعات از جمله کابینت سرور، منابع تغذیه و سیستم های خنک کننده را روی آن قرار داد. هنگامی که تصمیم دارید اجزا و تجهیزات را روی کف کاذب اتاق سرور قرار دهید باید به دسترسی و نگهداری و میزان بار نفطه ای توجه کنید. یک رک سرور میتواند تا ۳۰۰ کیلوگرم وزن داشته باشد، ممکن است لازم باشد صفحه پخشکننده در نظر گرفته شود یا برخی از تایل های کف و پایهها برداشته شود و یک پایه ساخته شود. قسمت بالای پایه به صورت همسطح تا ارتفاع کف قرار می گیرد و رک مستقیماً روی شاسی قرار می گیرد.
تایل های کف از نظر ضخامت، جنس، وزن و سایز تایل ها متفاوت هستند و با توجه به کاربری و نیاز پروژه می توان از هر یک از کف های کاذب کارنو استفاده کرد.
اتاق سرور یکی از مهمترین بخشهای هر سازمان است. در این اتاق، تجهیزاتی مانند سرورها، ذخیرهسازها، سوییچها و روترها قرار دارند که اطلاعات حیاتی سازمان را در خود نگه میدارند. بنابراین، حفظ امنیت و عملکرد صحیح این تجهیزات از اهمیت ویژهای برخوردار است.
یکی از راههای مهم برای حفظ امنیت و عملکرد صحیح اتاق سرور، استانداردسازی آن است. استانداردسازی اتاق سرور شامل مجموعهای از اقدامات است که بر اساس استانداردهای بینالمللی انجام میشود. این اقدامات، امنیت و عملکرد اتاق سرور را تضمین میکنند. اتاق سرور یکی از مهمترین بخشهای هر سازمان است. در این اتاق، تجهیزاتی مانند سرورها، ذخیرهسازها، سوییچها و روترها قرار دارند که اطلاعات حیاتی سازمان را در خود نگه میدارند. بنابراین، حفظ امنیت و عملکرد صحیح این تجهیزات از اهمیت ویژهای برخوردار است.
یکی از راههای مهم برای حفظ امنیت و عملکرد صحیح اتاق سرور، استانداردسازی آن است. استانداردسازی اتاق سرور شامل مجموعهای از اقدامات است که بر اساس استانداردهای بینالمللی انجام میشود. این اقدامات، امنیت و عملکرد اتاق سرور را تضمین میکنند.
پس از انتخاب محل مناسب، باید زیرساخت اتاق سرور طراحی و اجرا شود. استفاده از کف کاذب اتاق سرور مناسب، می تواند بسیار کمک کننده باشد. همانطور که پیشتر گفته شد، از کف کاذب برای پوشاندن کابل ها و تجهیزات دیگر استفاده می شود و برای محیط اتاق سرور بسیار کاربردی است.
